سایه سنگین اختلافات آمریکا بر سر اینترنت آزاد؛ قطع احتمالی ویپیان برای میلیونها کاربر
به گزارش تحریریه ویتریو مگ، گزارشهای اخیر حاکی از آن است که به دلیل تنشها و اختلافات داخلی در آژانسهای دولتی ایالات متحده و عدم تأمین بودجه فوری، میلیونها کاربر ایرانی ممکن است در هفته پیشرو، دسترسی خود به سرویسهای ویپیان تحت حمایت مالی آمریکا را به طور کامل از دست بدهند.
صندوق فناوری باز (OTF)، نهاد غیرانتفاعی معروفی که منابع حیاتی برای ابزارهای ضدسانسور مانند Tor و Psiphon را تأمین میکند، به بلومبرگ اعلام کرده که با یک بحران مالی و بودجهای جدی مواجه شده است. طبق گفته «لورا کانینگهام»، رئیس این سازمان، تقاضا برای تکنولوژیهای دور زدن فیلترینگ و اتصال به ویپیان در ایران به دلیل شرایط اخیر، با یک جهش خیرهکننده از ۷.۵ میلیون کاربر به ۲۵ میلیون نفر افزایش پیدا کرده است. کانینگهام در گفتوگو با بلومبرگ با بیانی صریح هشدار داده است:
,, «اگر این منابع (۱۰ میلیون دلار) فوراً تأمین نشود، مجبور خواهیم شد تصمیمات دشواری درباره قطع دسترسی میلیونها کاربر در ایران اتخاذ کنیم که ممکن است از همین هفته اجرایی شود.»
این شرایط در حالی رقم میخورد که دولت در ۱۸ دیماه یک «قطع ارتباطی تقریباً کامل» را اعمال کرد که شامل قطع دسترسی به اینترنت ثابت، دیتای موبایل و حتی تماسهای بینالمللی میشد. اگرچه اتصال اینترنت از اواخر ژانویه به آرامی بازیابی شده، اما دادههای شبکه نشان میدهد ترافیک همچنان بهشدت محدود است. از آنجا که شهروندان ایرانی به دلیل تحریمهای آمریکا امکان پرداخت بینالمللی برای خرید اشتراک قانونی این سرویسها را ندارند، نهادهایی مانند OTF با تزریق بودجه دولتی، این ابزارهای ویپیان را به صورت رایگان در اختیار کاربران قرار میدهند و حالا این شریان حیاتی با خطر مسدودی مواجه است.
اختلافنظر در دولت آمریکا بر سر بودجههای مربوط به ویپیان
در حالی که وزارت امور خارجه آمریکا بودجهای ۱۰ میلیون دلاری را برای حمایت از کاربران ایرانی و تداوم سرویسهای ویپیان اختصاص داده، انتقال این پول در هزارتوی مسیر اداری متوقف شده است. روال معمول اینگونه است که وزارت خارجه پول را به آژانس رسانههای جهانی آمریکا (USAGM) میدهد تا به حساب OTF منتقل شود؛ فرایندی که در شرایط عادی معمولاً دو هفته زمان میبرد. اما اکنون اختلافات داخلی میان مقامات دولت ترامپ و سناتورهای کنگره، این مسیر را کاملاً مسدود کرده است.
«کاری لیک»، معاون مدیرعامل USAGM و از نزدیکان ترامپ، مدعی است که روشهای سنتی انتقال بودجه «ماهها طول میکشد». او پیشنهاد داده که OTF از بودجه فعلی خود برای پوشش موج عظیم تقاضای ویپیان در ایران استفاده کند. بااینحال، سناتورها «لیندسی گراهام» و «جیمز لنکفورد» (از حزب جمهوریخواه) به همراه «جکی روزن» و «کوری بوکر» (از حزب دموکرات) با این پیشنهاد بهشدت مخالفت کردهاند. آنها در نامهای مشترک اعلام کردند که استفاده از بودجه فعلی، برنامههای آزادی اینترنت در چین، کوبا و روسیه را به خطر میاندازد.
در مقابل این ادعاها، «زک کوپر»، رئیس هیئتمدیره OTF، ادعای مشکل زمانی را رد کرده و به صراحت میگوید:
,, «اگر USAGM واقعاً میخواست ما این منابع را داشته باشیم، تاکنون انجام شده بود.»
این بحران مالی برای تأمین ویپیان در حالی به نقطه جوش رسیده است که دولت ترامپ در طول سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶، کاهش بودجه و تعدیل نیروهای گستردهای را در آژانس USAGM اعمال کرده و حالا دود این اختلافات مستقیماً به چشم کاربران نیازمند به اینترنت آزاد میرود.
